Υπ. Παιδείας: Στα «σκαριά» ευνοϊκή ρύθμιση για τις διαγραφές των φοιτητών
Η ανησυχία των φοιτητών, η κοινωνική αναταραχή και οι πιέσεις από την πανεπιστημιακή κοινότητα φαίνεται να οδηγούν το υπουργείο Παιδείας στο να επανεξετάσει το νόμο Κεραμέως για τις οριζόντιες διαγραφές των φοιτητών που έχουν υπερβεί το όριο των σπουδών τους.
Η «έξωση» των φοιτητών από τα πανεπιστήμια θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο αλλά όπως όλα δείχνουν το υπουργείο Παιδείας εξετάζει το ενδεχόμενο ευνοϊκής ρύθμισης έτσι ώστε να μην αδικηθούν οι νέοι οι οποίοι ενδιαφέρονται να προσπαθήσουν και να πάρουν τα πτυχία τους σε εύλογο χρονικό διάστημα, αναφέρει το ethnos.gr. Όλο αυτό το διάστημα ο υπουργός Παιδείας λαμβάνει μηνύματα από το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας, για την ανάγκη βελτίωσης του νόμου καθώς ανάμεσα σε αυτούς τους φοιτητές ,που χαρακτηρίζονται αιώνιοι υπάρχουν νέοι οι οποίοι αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσκολίες και δεν μπορούν άμεσα να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Κατόπιν αυτών φαίνεται ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει στις αναγκαίες βελτιώσεις του νόμου.
Όπως μάλιστα είπε στη Βουλή και η υφυπουργός Παιδείας, Ζέττα Μακρή, αναφερόμενη στο θέμα, «έχουμε δείξει, ως Υπουργείο, ότι είμαστε και ορθολογιστές, ότι είμαστε και δίκαιοι και υποστηρικτικοί σε όσους θέλουν να προοδέψουν. Το ίδιο θα κάνουμε και τώρα. Αυτό δεν αφορά, όμως, σε όσους έχουν χάσει οριστική επαφή με το Πανεπιστήμιο.
Και θα το πω για δεύτερη φορά: Έχουμε πάρει σοβαρές πρόνοιες. Δεν είμαστε ανάλγητοι, δεν είμαστε αδιάφοροι, δεν είμαστε ισοπεδωτικοί σε εκείνους που έχουν επαφή με την εκπαιδευτική κοινότητα και θέλουν πραγματικά να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Αυτό νομίζω ότι είναι σαφές σε ό,τι μας αφορά και το έχουμε ήδη αποδείξει. Ουδέποτε το υπουργείο γύρισε την πλάτη ή έκλεισε τα μάτια σε περιπτώσεις φοιτητών και φοιτητριών που θέλουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές και έχουν κάποιες αντικειμενικές δυσκολίες, ούτε το έκανε, ούτε θα το κάνει».
Σύμφωνα με τη Ζέττα Μακρή αυτή τη στιγμή 317.000 φοιτητές θεωρούνται αιώνιοι και από αυτούς ένα μικρό ποσοστό έδειξε ενδιαφέρον να λάβει μέρος στις εξετάσεις τα δυο προηγούμενα χρόνια ώστε να πάρει πτυχίο . Μάλιστα η ίδια τόνισε ότι «το κύρος των πανεπιστημίων εξαρτάται από το πόσους φοιτητές έχουν. Όταν είμαστε πρώτοι στις εισαγωγές και τελευταίοι στην αποφοίτηση κάτι λέει για το κύρος του πανεπιστημίου, όταν υπάρχουν φοιτητές οι οποίοι λιμνάζουν τόσα πολλά χρόνια, και οι αριθμοί είναι απολύτως αποκαλυπτικοί».
Οι αντιδράσεις των πανεπιστημίων
Σχεδόν όλα τα πανεπιστήμια, έχουν δηλώσει στο υπουργείο Παιδείας ότι είναι ανέφικτο να εφαρμοστεί ως έχει ο νόμος καθώς θα δημιουργηθούν πολλά και σοβαρά προβλήματα στα ίδια τα ιδρύματα αλλά και στην κοινωνία και συνεπώς ο νόμος πρέπει να βελτιωθεί με στόχο τη βοήθεια όσων θέλουν αλλά δεν μπορούν να ολοκληρώσουν άμεσα τις σπουδές τους και οι οποίοι δεν πρέπει να αδικηθούν από ένα νόμο που αντιμετωπίζει όλους τους φοιτητές με τον ίδιο τρόπο είτε χρωστάνε 2 μαθήματα είτε 50! Το θέμα αυτό έθεσαν ξανά στις 19-2-2025 οι πρυτάνεις στο υπουργό Παιδείας Κυριάκο Πιερρακάκη σε συνάντηση στην οποία συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης, Καθηγητής Νίκος Παπαϊωάννου, ο Διευθυντής του Γραφείου του Υπουργού Καθηγητής Δημήτρης Μπουραντώνης, όπως και συνεργάτες του Υπουργού. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης οι πρυτάνεις επέμειναν στην ανάγκη διαφοροποιημένης αντιμετώπισης των ενεργών έναντι των ανενεργών φοιτητών, όσον αφορά το ζήτημα της εφαρμογής του νόμου περί διαγραφών, τονίζοντας την αυξημένη παρουσία των φοιτητών στις τελευταίες εξεταστικές περιόδους.
Οι πρυτάνεις όπως οι ίδιοι ανακοίνωσαν αναφέρθηκαν και στα υπομνήματα που έχουν υποβάλει τα Πανεπιστήμια στην πολιτική ηγεσία ως προς τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των Α.Ε.Ι. και στον προγραμματισμό στο άμεσο μέλλον ειδικότερων συζητήσεων με κάθε ένα Πανεπιστήμιο ξεχωριστά. Η ανταπόκριση της πολιτικής ηγεσίας ήταν θετική. Συζητήθηκαν επίσης θέματα σχετικά με το Ταμείο Ανάκαμψης και τις δράσεις που χρηματοδοτούνται από αυτό, με ιδιαίτερη αναφορά σε ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, αναγκαίο για την υλοποίηση των δράσεων αυτών.
Και το Πάντειο Πανεπιστήμιο ζητά αλλαγή του νόμου για τις διαγραφές φοιτητών
Την αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου ώστε να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία σε φοιτητές που δεν έχουν εγκαταλείψει τις σπουδές τους ζητά η Σύγκλητος του Παντείου Πανεπιστημίου, εκφράζοντας την αντίθεσή της στις μαζικές διαγραφές που προβλέπει ο νόμος 4777/2021.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η εφαρμογή του νόμου τον Σεπτέμβριο του 2025 θα οδηγήσει στην οριζόντια διαγραφή περίπου του 50% των εγγεγραμμένων φοιτητών. Το Πάντειο υποστηρίζει πως το μέτρο δεν λαμβάνει υπόψη του τις πραγματικές αιτίες της παρατεταμένης φοίτησης ούτε διαχωρίζει ανενεργούς φοιτητές από όσους συνεχίζουν την προσπάθεια.
Η Σύγκλητος τονίζει πως οι φοιτητές που επλήγησαν από την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010 και τις επιπτώσεις της πανδημίας αξίζουν στήριξη, αντί για αποκλεισμό, ώστε να καταφέρουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.
Η Σύγκλητος του ΑΠΘ ανησυχεί για τις διαγραφές φοιτητών και προτείνει στον Κ. Πιερρακάκη: Εισαγωγή και άλλων κριτηρίων που πιστοποιούν το ενδιαφέρον των φοιτητριών/τών
Κινδυνεύουν με διαγραφή αρκετοί φοιτητές/τριες που βρίσκονται κοντά στη λήψη του πτυχίου ή συστηματικά συμμετέχουν στις εξετάσεις των τελευταίων ετών
Να ρυθμιστεί το ζήτημα της οριζόντιας διαγραφής φοιτητών/τριών με αποκλειστικό κριτήριο τη μέγιστη διάρκεια φοίτησης,με την εισαγωγή και άλλων κριτηρίων που πιστοποιούν το ενδιαφέρον των φοιτητριών/τών για ολοκλήρωση των σπουδών τους, όπως η δήλωση μαθημάτων, ο αριθμός των μαθημάτων που απομένουν για το πτυχίο και η συμμετοχή στις εξετάσεις, προτείνει η Σύγκλητος του ΑΠΘ προς ον υπουργό Παιδείας Κ. Πιερρακάκη.
Παράλληλα η Σύγκλητος του ΑΠΘ επισημαίνει την ανάγκη για μελέτη και αντιμετώπιση των αιτιών της καθυστέρησης και της εγκατάλειψης των σπουδών, για παρακολούθηση της πορείας των σπουδών των φοιτητών και των φοιτητριών και για δημιουργία υποστηρικτικών υπηρεσιών σε φοιτήτριες και φοιτητές»
Η Σύγκλητος του ΑΠΘ , στο πνεύμα της πρόσφατης απόφασης της Συνόδου των Πρυτάνεων, εκφράζει την ανησυχία της “για τις συνέπειες από την εφαρμογή της διάταξης για την οριζόντια διαγραφή φοιτητών/τριών με αποκλειστικό κριτήριο τη μέγιστη διάρκεια φοίτησης, το οποίο δε διαχωρίζει ουσιαστικά τις ανενεργές φοιτήτριες/τους ανενεργούς φοιτητές από τις ενεργές φοιτήτριες/τους ενεργούς φοιτητές, αυτές και αυτούς δηλαδή που έμπρακτα δείχνουν ενδιαφέρον για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους”.
“Κινδυνεύουν έτσι με διαγραφή αρκετοί φοιτητές και αρκετές φοιτήτριες που βρίσκονται κοντά στη λήψη του πτυχίου ή συστηματικά συμμετέχουν στις εξετάσεις των τελευταίων ετών και έχουν σοβαρές προοπτικές ολοκλήρωσης των σπουδών τους, εφόσον τους δοθεί η δυνατότητα”, υπογραμμίζουν οι Συγκλητικοί του ΑΠΘ.
Στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ οι υπό διαγραφή φοιτητές εκτιμώνται κατά προσέγγιση περί τους 7.000, επειδή ξεπέρασαν το ανώτατο όριο φοίτησης, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της Σχολής.
Πρόκειται για φοιτητές που για να εισαχθούν Νομική ΕΚΠΑ, η οποία ανήκει στις υψηλόβαθμες Σχολές, πέτυχαν υψηλές βαθμολογίες στις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Η Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ για το ζήτημα των διαγραφών προτείνει:
Αλλαγή του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, ώστε να επιτρέπεται η υπέρβαση των ανώτατων ορίων φοίτησης για αποχρώντες λόγους.
Ως προς τις δύο κατηγορίες ανενεργών φοιτητών στη Σχολή μας, εισηγούμεθα ειδικότερα τα εξής:
α) Σε ό,τι αφορά τους φοιτητές ετών (εγγεγραμμένοι έως το ακαδ. έτος 1982-1983), προτείνεται να τους δοθεί εκ νέου η δυνατότητα ένταξης στο τρέχον πρόγραμμα σπουδών κατόπιν αίτησής τους με τελική προθεσμία έως 30.6.2025.
Όσοι δεν ανταποκριθούν θα υπαχθούν αυτοδικαίως στις διατάξεις του νόμου. Όσοι ανταποκριθούν, υπάγονται στα ισχύοντα και για τους υπόλοιπους φοιτητές.
Σχετική ανακοίνωση θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Σχολής.
β) Σχετικά με τους μηχανογραφημένους φοιτητές που υπάγονται στις διατάξεις του ά. 76 του ν. 4957/2022 και δεν έχουν δηλώσει κανένα μάθημα την τελευταία πενταετία, ήτοι από το ακαδ. έτος 2020-2021, προτείνεται η Σχολή να προβεί άμεσα στην απενεργοποίηση του λογαριασμού τους, δίνοντάς τους συγχρόνως τη δυνατότητα εκ νέου ενεργοποίησης μετά από αίτησή τους, με τελική προθεσμία έως 30.6.2025.
Όσοι δεν ανταποκριθούν θα υπαχθούν αυτοδικαίως στις διατάξεις του νόμου.
Όσοι ανταποκριθούν, υπάγονται στα ισχύοντα και για τους υπόλοιπους φοιτητές. Σχετική ανακοίνωση θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Σχολής.
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο του ψηφίσματος της Σχολής
Το ζήτημα των φοιτητών που αργούν υπερβολικά να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους και της ενδεχόμενης διαγραφής τους, είναι διαχρονικό και πολυδιάστατο.
Αφορά ασφαλώς τις ατομικές επιδόσεις των φοιτητών, αλλά συνδέεται και με πολλά άλλα θέματα, όπως τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό των εισακτέων, τον πολλαπλασιασμό των «ειδικών κατηγοριών» εισακτέων, τις συνθήκες λειτουργίας των ΑΕΙ, τις σοβαρές ελλείψεις στον επαγγελματικό προσανατολισμό των μαθητών και άλλους γενικότερους παράγοντες.
Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι δεν είναι όλες οι Σχολές που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στην ίδια έκταση.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ οι υπό διαγραφή φοιτητές εκτιμώνται κατά προσέγγιση περί τους 7.000.
I. Τα προβλήματα του νόμου
Οι διατάξεις του άρθρου 76 του ν. 4957/2022 αντιμετωπίζουν το πρόβλημα με έναν «οριζόντιο» τρόπο, ο οποίος θέτει και μια σειρά από συνταγματικά ζητήματα.
Το πρώτο (και ίσως κύριο) θέμα που ανακύπτει, είναι αυτό της αρχής της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Συντ).
Με την αυτόματη διαγραφή όλων όσοι έχουν υπερβεί τη χρονική διάρκεια που προκύπτει από τον τύπο «ν+2», αντιμετωπίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και αυτός που «χρωστάει» ένα μόνο μάθημα και αυτός που δεν έχει προσέλθει καν στις εξετάσεις για πολλά έτη.
Επίσης και πέρα από τις ιδιαίτερες συνθήκες φοίτησης και εξέτασης σε κάθε Σχολή, είναι προφανές ότι υπάρχουν πολλοί και εύλογοι παράγοντες που δεν λαμβάνονται υπόψη από την υφιστάμενη ρύθμιση, όπως οι φοίτηση από μετεγγραφή χωρίς αναγνώριση όλων των μαθημάτων λόγω αλλαγών στο πρόγραμμα σπουδών, η εργασιακή απασχόληση προς βιοπορισμό, η απώλεια εξαμήνων σπουδών και η επιστημονική δραστηριότητα που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση ολοκλήρωσης των σπουδών (πρόγραμμα Εράσμους, εικονικές δίκες κ.λπ.).
Τίθενται όμως και πολλά άλλα συνταγματικά ζητήματα, όπως η τήρηση του δικαιώματος της προηγούμενης ακρόασης (άρθρο 20 παρ. 2 Συντ) και η προστασία προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9Α Συντ) με ενδεχόμενη υποχρέωση σύνταξης Μελέτης Εκτίμησης Αντικτύπου.
Και όλα αυτά, πέρα από τα ουσιαστικά προβλήματα που θα δημιουργηθούν στη λειτουργία των Σχολών, η οποία για σημαντικό χρονικό διάστημα ενδέχεται να επικεντρωθεί στη διαδικασία των διαγραφών αντί για την προέχουσα επιστημονική και διδακτική δραστηριότητα.
II. Η ανάγκη τροποποίησης του νόμου
Για όλους αυτούς τους λόγους, κρίνεται σκόπιμη και επιβεβλημένη η τροποποίηση του άρθρου 76 του ν. 4957/2022, ώστε τα ΑΕΙ να μπορούν να προβλέψουν την υπέρβαση των ανώτατων ορίων φοίτησης για αποχρώντες λόγους.
Πρόσφατα, η Σύγκλητος του ΕΚΠΑ κατέληξε σε πρόταση τροποποίησης του ά. 76 του ν. 4957/2022, έτσι ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα ΑΕΙ να προβλέψουν στους εσωτερικούς κανονισμούς τους και άλλους λόγους για την παράταση των σπουδών πέρα από το όριο του ν+2.
Η Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ θεωρεί ομοίως ότι θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα παράτασης των σπουδών για αποχρώντες λόγους, όπως αυτοί θα εξειδικευτούν στη συνέχεια.
Η λύση αυτή θα αποτρέψει αναταραχές στην πανεπιστημιακή ζωή και, κυρίως, θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα ανεπιείκειας και αντισυνταγματικότητας των υφιστάμενων νομοθετικών ρυθμίσεων που προαναφέρθηκαν.
III. Η κατάσταση στη Νομική Σχολή
Η Νομική Σχολή έχει φοιτητές μη μηχανογραφημένους εγγεγραμμένους από την ίδρυση της Σχολής έως το ακαδ. έτος 1982-1983, καθώς και εγγεγραμμένους φοιτητές από το ακαδ. έτος 1983-1984 στο μηχανογραφικό πρόγραμμα «ΙΛΥΔΑ».
Ειδικότερα:
1. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων φοιτητών, με το πρόγραμμα ετών, που δεν περιλαμβάνονται στο μηχανογραφικό πρόγραμμα «ΙΛΥΔΑ» είναι 3974 που αναλύεται ως εξής: 2720 φοιτητές που περιλαμβάνονται στο παλιό πρόγραμμα «ΑΝΙΤΑ» και 1254 φοιτητές που τα στοιχεία τους υπάρχουν μόνο σε έντυπη μορφή (καρτέλες).
Σημειώνεται ότι οι ως άνω φοιτητές (φοιτητές με το πρόγραμμα ετών) είναι εγγεγραμμένοι από την ίδρυση της Σχολής έως και το ακαδ. έτος 1982-1983).
Από το ακαδ. έτος 2016-2017 οι φοιτητές με το πρόγραμμα των ετών (δηλ. οι εγγεγραμμένοι έως και το 1982-1983), προκειμένου να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, με απόφαση της Σχολής, δύνανται να ενταχθούν στο τρέχον Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών της Σχολής κατόπιν αίτησής τους.
Έως σήμερα είναι ενταγμένοι και ενεργοί στο τρέχον πρόγραμμα σπουδών, κατόπιν αίτησής τους, 52 από αυτούς, οι οποίοι συμπεριλαμβάνονται πλέον στο μηχανογραφικό πρόγραμμα «ΙΛΥΔΑ».
2. Οι εγγεγραμμένοι φοιτητές στο μηχανογραφικό πρόγραμμα «ΙΛΥΔΑ» που σύμφωνα με τον Ν. 4957/2022 την 1.9.2025 θα πρέπει να διαγραφούν είναι 3564.
Από τους ως άνω φοιτητές, 465 δήλωσαν μαθήματα στο τρέχον χειμερινό εξάμηνο του ακαδ. έτους 2024-2025. Το 50% εξ αυτών χρωστάει λιγότερα από 14 μαθήματα.
Από το ακαδ. έτος 2020-21 (τελευταία πενταετία) στο σύνολο των 3564 φοιτητών έχουν κάνει έστω μια φορά δήλωση 731 φοιτητές και έχουν εξεταστεί έστω μια φορά 386 φοιτητές.
IV. Πρόταση
Με βάση τα ανωτέρω, προτείνεται η αλλαγή του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, ώστε να επιτρέπεται η υπέρβαση των ανώτατων ορίων φοίτησης για αποχρώντες λόγους.
Ως προς τις δύο κατηγορίες ανενεργών φοιτητών στη Σχολή μας, εισηγούμεθα ειδικότερα τα εξής:
α) Σε ό,τι αφορά τους φοιτητές ετών (εγγεγραμμένοι έως το ακαδ. έτος 1982-1983), προτείνεται να τους δοθεί εκ νέου η δυνατότητα ένταξης στο τρέχον πρόγραμμα σπουδών κατόπιν αίτησής τους με τελική προθεσμία έως 30.6.2025. Όσοι δεν ανταποκριθούν θα υπαχθούν αυτοδικαίως στις διατάξεις του νόμου. Όσοι ανταποκριθούν, υπάγονται στα ισχύοντα και για τους υπόλοιπους φοιτητές. Σχετική ανακοίνωση θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Σχολής.
β) Σχετικά με τους μηχανογραφημένους φοιτητές που υπάγονται στις διατάξεις του ά. 76 του ν. 4957/2022 και δεν έχουν δηλώσει κανένα μάθημα την τελευταία πενταετία, ήτοι από το ακαδ. έτος 2020-2021, προτείνεται η Σχολή να προβεί άμεσα στην απενεργοποίηση του λογαριασμού τους, δίνοντάς τους συγχρόνως τη δυνατότητα εκ νέου ενεργοποίησης μετά από αίτησή τους, με τελική προθεσμία έως 30.6.2025. Όσοι δεν ανταποκριθούν θα υπαχθούν αυτοδικαίως στις διατάξεις του νόμου. Όσοι ανταποκριθούν, υπάγονται στα ισχύοντα και για τους υπόλοιπους φοιτητές. Σχετική ανακοίνωση θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Σχολής.